0

The Booker Prize 2020

The Booker Prize 2020
di 10 november 2020

door Lena van Tijen | afdeling Literatuur

De toekenning van de International Booker Prize 2020 aan Marieke Lucas Rijneveld lijkt pas net achter de rug, op 19 november wordt de ‘reguliere’ editie alweer uitgereikt. Speculaties over de uitslag doen zoals gewoonlijk weer de ronde; wordt het Diane Cook, Tsitsi Dangarembga, Avni Doshi, Maaza Mengiste, Douglas Stuart of Brandon Taylor? Als er echter een literaire onderscheiding bestaat waarbij het aan te raden is je naast de winnaar ook in de andere genomineerden te verdiepen dan is het de Booker Prize wel.

Het belang van de shortlist  

 In mijn vier jaar bij Donner lees ik iedere herfst op zijn minst één titel van de shortlist voordat de winnaar wordt uitgeroepen. Vorig jaar was dit Ducks, Newburyport van Lucy Ellmann, een Joyceaans relaas van huisvrouw uit Ohio met een reikwijdte van het Trump-beleid tot de bewerkelijkheid van kaneelbroodjes-deeg. Het jaar daarvoor las ik Mars Room geschreven door Rachel Kushner, een duister intelligent verhaal over een gedetineerde in een Amerikaanse vrouwengevangenis dat de goed aangeschreven televisieserie Orange is the New Black reduceert tot een loutere sitcom. In 2017 beet ik mij vast in Elmet van Fiona Mozely: een boek over de enigmatische Daddy die met zijn kinderen Cathy en Daniel in het Engelse Yorkshire buiten de wet leeft, met alle gevolgen van dien. En in 2016 werd ik gegrepen door het buitengewoon onsmakelijke personage Eileen in de gelijknamige roman van Ottessa Moshfegh.

Opvallende genoeg koos ik op voorhand nooit de winnaar (respectievelijk The Sellout van Paul Beatty in 2016, Lincoln in the Bardo van George Saunders in 2017 of Milkman van Anna Burns in 2018). In 2019 was de kans om het goed te raden zelfs twee keer zo groot door een gedeelde eerste plek voor de The Testaments van Margaret Atwood en Girl, Woman, Other van Bernardine Evaristo. Het mocht niet baten. Aangezien mijn keuze toch nooit de ‘juiste’ was moest ik alternatieve criteria bedenken om te bepalen met welke genomineerde ik zou beginnen. Het feit dat de prijs sinds 1969 tweeëndertig keer naar een man en slecht achttien keer naar een vrouw is gegaan versimpelde de zaak. Daarnaast liet ik mij niet leiden door plotlijnen maar nieuwsgierig makende details. Zo was dit in 2019 de omvang (1030 dicht bedrukte pagina’s) van Ducks, Newburyport en in 2018 mijn adoratie voor de The Flamethrowers (2013), de voorgaande roman van Rachel Kushner. Het jaar daarvoor werd mijn aandacht getrokken door een anekdote: Mozely schreef bijna heel Elmet op haar telefoon tijdens haar dagelijkse reizen van en naar werk met de Londense metro. Tot slot, in 2016, sprak de Bukowski-achtige premisse van Eileen mij aan.  

Dit jaar liet ik mij overhalen door de aantrekkelijke omslag van het genomineerde Burnt Sugar van Avni Doshi: een matte, lila kaft met daarop sierlijke witte letters en een Aloe vera plant die ‘doorgroeit’ aan de binnenkant van de voor- en achterflap. De roman, die zich afspeelt in de Indiase stad Pune, typeert zich als een modern Oedipus-saga verteld vanuit een vrouwelijke perspectief. De verstrengeling tussen hoofdpersoon Antara en haar dementerende moeder doet denken aan het prachtige essay Fierce Attachments van Vivian Gornick. De relatie tussen de twee vrouwen is zo venijnig en complex dat een tijdelijk verblijf in een ashram bij een goeroe à la Bhagwan Shri Rajneesh (te zien in de Netflix-serie Wild Wild Country uit 2018) verbleekt bij de spreekwoordelijke navelstreng die zich steeds strakker om Antara’s nek wikkelt.

Als ik geld zou moeten inzetten op wie dit jaar de prijs gaat winnen zou dit niet zijn op Burnt Sugar. Naar mijn idee maken The Shadow King van Mengiste of Real Life van Taylor de meeste kans. Ongeacht wie wint, en wie daardoor ook ongetwijfeld beter gaat verkopen, is het echt de moeite waard de gehele shortlist te lezen. Ieder jaar weer staan hier titels op die je een leven lang bij zullen blijven.

Bekijk alle besproken boeken

Lena van Tijen
Lena van Tijen afdeling Literatuur

Over Lena van Tijen

Lena studeerde Beeldende Kunst en Kunst- en Cultuurwetenschappen maar verdwaalde op weg naar het Boijmans in Donner. Ze besloot te blijven tot ze de literatuurafdeling van A tot Z uitgelezen heeft.