Eindelijk vrij

Dat het Romeinse Rijk voor een groot deel draaide op slavenarbeid is algemeen bekend. Veel minder mensen weten dat er in de Oudheid ook veel vrijgelatenen waren. Hoewel deze ex-slaven een belangrijke en bijzondere positie in de samenleving innamen, is over hen maar weinig bekend, en dat geldt zeker voor vrijgelaten vrouwen. Op basis van uniek onderzoek naar grafteksten en afbeeldingen die door of voor deze vrouwen zijn gemaakt, schetst Emily Hemelrijk in dit boek een fascinerend beeld van hun ambities, mogelijkheden en beperkingen. Vroedvrouw of kapster, linnenweefster of muzikant, goudsmid, arts of winkelier: in de Romeinse wereld waren vrouwen in geschoolde beroepen bijna altijd vrijgelatenen. Tijdens hun leven in slavernij hadden ze een vak geleerd dat ze na vrijlating meestal bleven uitoefenen. Maar het nieuwverworven burgerschap leverde niet automatisch sociale acceptatie op. Hun ervaringen in slavernij en hun levens na de vrijlating bieden een nieuwe en andere kijk op de Romeinse samenleving. De inspanningen die vrouwelijke vrijgelatenen moesten doen om hun beroep, huwelijk en moederschap te combineren en de vooroordelen die zij daarbij moesten overwinnen zijn ook in onze tijd nog altijd verrassend herkenbaar.

Emily Hemelrijk (1953) is emeritus-hoogleraar Oude Geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam. Eerder publiceerde zij onder andere Verborgen levens, publieke figuren. Romeinse vrouwen buiten Rome (2021). Dat boek stond op de longlist van de Libris Geschiedenis Prijs en won de NKV-Homerusprijs, voor het boek dat het beste een brug slaat tussen de Klassieke Oudheid en het heden.